Termin wydarzenia: 17.06.2026, godz. 18:00-19:00
Miejsce wydarzenia: NCK – Ratusz Staromiejski
Wstęp: wolny
Udogodnienia: pętla indukcyjna / PJM ⬇️
"Historia mieści się..." na łące, w ogrodzie i szafie… to opowieść o roślinach – na przykładzie zachowanych wczesnonowożytnych zielników gdańskich i ilustracji botanicznych (przede wszystkim ze spuścizny Breyne’ów).
Gdańsk, najważniejszym ośrodek handlowy i intelektualny dawnej Rzeczypospolitej, stanowił również prężnie rozwijające się centrum wczesnonowożytnej wiedzy o naturze. Ważną postacią tego środowiska był Jacob Breyne, kupiec i uczony prywatny, którego pasja kolekcjonerska oraz kontakty handlowe pozwoliły na sprowadzenie nad Motławę rzadkich okazów flory i fauny z najdalszych zakątków świata: Afryki, Azji i obu Ameryk.
Wystąpienie ma na celu przybliżenie fenomenu gdańskiej historii naturalnej poprzez analizę spuścizny rodziny Breyne. W wystąpieniu zostaną omówione trzy komplementarne źródła wiedzy o kolekcjach przyrodniczych Jacoba i Johanna Philippa Breyne. Po pierwsze, zaprezentowane zostaną wybrane ilustracje z ich zbiorów; po drugie, zgromadzone przez nich materiały zielnikowe; po trzecie - teksty drukowane i odręczne ich autorstwa. Zestawienie obrazu, słowa i zasuszonego okazu pozwoli na ukazanie warsztatu wczesnonowożytnych badaczy oraz roli Gdańska w europejskim obiegu wiedzy przyrodniczej, w którym pragmatyka właściwa kupcom spotykała się z naukową ciekawością świata.
Wykład poprowadzi prof. Katarzyna Pękacka-Falakowska – dr n. hum., adiunkt w Zakładzie Dziejów Pomorza. Pracowni dziejów Gdańska i dziejów morskich Polski. Studiowała w Toruniu (UMK), Warszawie (AAL/UW) i Berlinie (FU). Jest autorką, redaktorką oraz tłumaczką prac poświęconych historii medycyny i przyrodoznawstwa ze szczególnym uwzględnieniem epoki wczesnonowożytnej (XVII–XVIII w.) oraz Prus Królewskich. Publikowała na łamach czasopism historycznych i medycznych, a jej ostatnia monografia Dżuma w Toruniu w trakcie III wojny północnej (Lublin 2019) uzyskała II Nagrodę w konkursie Książka Historyczna Roku im. Karola Modzelewskiego (edycja 2020). Była stypendystką m.in. Fundacji z Brzezia Lanckorońskich, Scaliger Institute i Ernst Abbe Stiftung. W kadencji 2020–2022 piastuje stanowisko Prezydenta Niemiecko-Polskiego Towarzystwa Historii Medycyny. Jej aktualny projekt badawczy skupia się na działalności naukowej, artystycznej oraz kolekcjonerskiej przedstawicieli dwóch gdańskich rodzin przełomu XVII i XVII w.: Gottwaldów i Breyne’ów.
Wydarzenie jest organizowane w ramach projektu: Słowo i edukacja, dziedzictwo kulturowe – wykłady "Historia mieści się…".
Pomysł na cykl: Monika Czajkowska-Kostka
Koordynacja: Monika Czajkowska-Kostka/Paweł Mazur
Produkcja: Paweł Mazur
Tłumaczenie PJM: Stowarzyszenie ,,Okno na Świat’’
Dostępność: Anna Maria Piotrowska
Nagłośnienie: Łukasz Dąbrowski
Komunikacja: Monika Czajkowska-Kostka
