Tytuł kursu: Sztuka obszaru bałtyckiego. Pokrewieństwa i powinowactwa.
Prowadzący: dr Emiliana Konopka
terminy: 6.10-18.12
godz.: 18:00–19:30
Bilety na dole strony ⬇️⬇️⬇️ lub pod LINKIEM
karnet na wykłady stacjonarne: 160,00 złotych
bilet pojedynczy na wykłady: 20,00 złotych
Obszar Morza Bałtyckiego to zróżnicowany kulturowo i politycznie, ale historycznie i geograficznie połączony region. W sztuce artystów i artystek tworzących w krajach nadbałtyckich w XIX i na początku XX wieku widoczne są podobne tematy i motywy, świadczące o duchowym "pokrewieństwie" tych państw. Większość malarzy i malarek podejmowało oczywiście wówczas tematykę narodową, skupiając się na ikonografii symbolizującej długą przeszłość państwa i wspólnotę narodu, ale w krajach nordyckich widoczne były również wątki podkreślające pannarodową łączność, nawiązujące do idei skandynawizmu. Czy podobne dążenia odnajdziemy w sztuce polskiej, niemieckiej, litewskiej, łotewskiej i estońskiej?
Harmonogram wykładów:
6 października
Skandynawizm. Marzenie o artystycznej wspólnocie Północy
Wprowadzenie do sztuki nordyckiej, przedstawienie idei jedności krajów nordyckich, jej politycznych korzeni oraz postaci kluczowych dla rozwoju kultury wizualnej XIX wieku w Skandynawii.
13 października
Wikingowie, królowie i bohaterowie. Historia jako narzędzie budowania wspólnoty
Jak artyści wykorzystywali średniowiecze, sagi i dawne dzieje do konstruowania nowoczesnych narodów.
20 października
Mitologia narodowa – jak mity i legendy budują wspólnotę
Porównanie najczęściej pojawiających się postaci z mitologii i folkloru w malarstwie skandynawskim i polskim.
27 października
Wielkie (?) malarki narodowe
Twórczość malarek z krajów nordyckich i nadbałtyckich oraz ich udział w budowaniu nowoczesnej kultury regionu – czy kobieta może zostać malarką narodową i dlaczego w XIX wieku było to trudne?
3 listopada
Lud i folklor. Wieś jako źródło narodowej wyobraźni
Jak artyści z Polski, Skandynawii i krajów bałtyckich przedstawiali kulturę ludową, tradycje i codzienność jako fundament wspólnoty narodowej.
10 listopada
Hygge, lagom i jakoś to będzie. Co o społeczeństwie mówi nam malarstwo rodzajowe?
Nordyckie autostereotypy i inne klisze narodowe o społeczeństwie w przedstawieniach wnętrz i scen z życia codziennego
17 listopada
„Krajobraz narodowy”. Morze, las i północne światło w sztuce krajów nadbałtyckich
O pejzażu jako nośniku tożsamości narodowej oraz o podobieństwach między malarstwem skandynawskim, bałtyckim i polskim.
21 listopada
Bałtycki witalizm. Wspólny język sztuki przełomu XIX i XX wieku
Jak w sztuce krajów nadbałtyckich przedstawiano nagie ciało, redefiniowano motyw kąpiących się i propagowano aktywności na świeżym powietrzu.
1 grudnia
Jeszcze dalej niż Północ – Arktyka w sztuce skandynawskiej
Jak w XIX wieku przedstawiano Krainę Samów albo Grenlandię? Czy sztukę rdzennych artystów włącza się do nurtu sztuki narodowej w Skandynawii?
8 grudnia
Między Berlinem a Sankt Petersburgiem. Sieci artystyczne regionu Morza Bałtyckiego
Akademie, wystawy, podróże i kontakty artystów, które sprawiały, że Bałtyk funkcjonował jako wspólna przestrzeń kulturowa mimo granic politycznych.
Emiliana Konopka – doktora Nauk o Sztuce, absolwentka historii sztuki na Uniwersytecie Warszawskim oraz skandynawistyki na Uniwersytecie SWPS w Warszawie. Adiunktka w Zakładzie Sztuki Nowoczesnej Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego. Bada sztukę nordycką przełomu XIX i XX wieku: szczególnie interesują ją zagadnienia z zakresu kształtowania tożsamości narodowej, problem sztuki narodowej i „narodowości” sztuki, a także symbolika narodowa w sztuce i rola muzeów narodowych. Do jej zainteresowań badawczych należą szczególnie nordyckie artystki oraz kwestie innych mniejszości, w tym etnicznych, w sztuce Północy.
Współredaktorka tomu „Antologia naukowa. Islandia: Język. Naród. Natura” (Warszawa: Uniwersytet Warszawski, 2017) oraz popularno-naukowej książki „Nordyckie opowieści” (Kraków: Moc Media, 2024). Stypendystka MKiDN „Kultura w sieci”, w ramach którego realizowała autorski projekt UTULĘ THULE MÓWI O SZTUCE PÓŁNOCY (2020), oraz grantu Rady Nordyckiej (Nordic Culture Point) na projekt „Elfy i trolle. Podcast o Północy” (2021/2022). Autorka strony o Islandii Utulę Thule (www.utulethule.pl) oraz mediów społecznościowych o tej samej nazwie, gdzie pisze o kulturze islandzkiej i sztuce Północy.
