Od dźwięku i gotyckich murów po grzybnię, rodzinne archiwa i filmową minutę.
Jesień to dobry moment, żeby zwolnić i przyjrzeć się temu, co zwykle pozostaje w tle. Posłuchać dźwięków, których na co dzień nie zauważamy. Zajrzeć pod leśną ściółkę. Odkryć historię gotyckich murów. Poszukać własnych korzeni. Albo po prostu zadać pytanie: dlaczego?
Nasz program edukacyjny to nie tylko klasyczne wykłady. Zaplanowaliśmy warsztat, spacer, oprowadzanie, rozmowę, słuchanie i samodzielne odkrywanie. Czasem punktem wyjścia jest dzieło sztuki albo historyczny dokument, innym razem – grzybnia, dźwięk miasta, filmowa minuta czy kiszonka...
W najbliższych miesiącach można u nas przyglądać się światu z różnych perspektyw i w różnych miejscach – w naszych zabytkowych przestrzeniach: Ratuszu Staromiejskim i Centrum św. Jana, w lesie, a także online.
Słuchanie jako sposób poznawania świata
W świecie pełnym obrazów dźwięk łatwo staje się tłem. Sonosfera w NCK - Centrum św. Jana odwraca ten porządek. Interdyscyplinarna wystawa poświęcona ekologii audialnej zachęca, by przyjrzeć się temu, jak brzmi przestrzeń, w której żyjemy – i co dzieje się, kiedy zaczynamy słuchać jej uważniej.
Towarzyszący wystawie program edukacyjny pozwala wejść w temat z różnych stron. W ramach cyklu Tracklista Marcin Dymiter prowadzi multimedialne spotkania poświęcone najważniejszym zjawiskom muzyki XX i XXI wieku. Był już hałas, przestrzeń i cisza, a 22 września tematem spotkania będą nagrania terenowe – zjawisko pozostające na pograniczu muzyki, dokumentu i sztuki dźwięku.
Jesienią w Centrum św. Jana odbędzie się również międzynarodowe sympozjum Beyond Listening: Re-Sounding Rights of Nature (14–18 października), organizowane w ramach transdyscyplinarnej inicjatywy CENSE – Central European Network for Sonic Ecologies. Do Gdańska przyjadą artyści, badacze, aktywiści i przedstawiciele instytucji z różnych krajów, by rozmawiać o słuchaniu jako praktyce artystycznej, poznawczej i społecznej oraz o relacji człowieka ze światem więcej-niż-ludzkim.
To nie będzie tradycyjna konferencja. W programie znalazły się m.in. performatywne wykłady, warsztaty, działania partycypacyjne, koncerty i performanse dźwiękowe. Jednym z najważniejszych punktów będzie około sześciogodzinny spacer wzdłuż wybrzeża z Gdańska do Gdyni – wspólna rozmowa w terenie o Bałtyku i jego ekosystemach.
Zabytki, których można dotknąć – i lepiej zrozumieć
NCK - Centrum św. Jana jest miejscem, w którym historia nie pozostaje wyłącznie w książkach. Gotycka architektura, zachowane elementy wystroju, ślady powojennej odbudowy i współczesna działalność kulturalna tworzą opowieść, którą można poznawać na wiele sposobów.
Podczas Europejskich Dni Dziedzictwa (18–24 września) będzie można zajrzeć w miejsca niedostępne na co dzień, poznać historię zabytku, w którym dziś mieści się Centrum św. Jana, wejść na wieżę i poddasze oraz spojrzeć na Gdańsk z wysokości ponad 30 metrów. W programie znalazły się także oprowadzania po wystawie Sonosfera i jesienny koncert organowy.
Szczególną propozycją są bezpłatne warsztaty dla grup szkolnych. Podczas zajęć Śladami zabytków uczniowie klas IV–VI poszukują w gotyckiej przestrzeni znaków, symboli i ukrytych historii. W warsztacie „Ułóż ołtarz” wcielają się w rolę konserwatorów i, składając monumentalny ołtarz z wielkoformatowych elementów, poznają jego historię oraz symbolikę. Starsza młodzież może sprawdzić, na czym polega praca konserwatora zabytków podczas zajęć Kościół jako warsztat konserwatora zabytków.
Jesienią kolejne odsłony ma także cykl „Ocalone od zapomnienia. Świętojańskie spotkania z kulturą i sztuką”. To opowieści o historii, sztuce i dziedzictwie NCK - Centrum św. Jana – od literatury antycznej w dawnych gdańskich księgozbiorach po pytanie, jak wyglądał kościół św. Jana w średniowieczu.
Gdańskie opowieści
Historia miasta to nie tylko wielkie wydarzenia i znane nazwiska. Czasem wystarczy zmienić perspektywę, żeby odkryć zupełnie inną opowieść.
Cykl Historia mieści się… przygląda się mniej oczywistym historiom Gdańska, Pomorza i obszaru Bałtyku. Punktem wyjścia mogą być konkretne miejsca, budynki i detale architektoniczne, ale także dawne obyczaje, mieszkańcy miasta czy historie, które z czasem zeszły na dalszy plan.
16 września prof. Katarzyna Pękacka-Falkowska opowie o historycznych związkach Gdańska i Wilna – wspólnym państwie, handlu, kulturze, nauce i losach mieszkańców obu miast.
21 października dr Klaudiusz Grabowski spojrzy na dawne miasto z jeszcze innej perspektywy. Wykład Pieskie życie w dawnym Gdańsku - gdańszczanie i ich (najle)psi przyjaciele będzie opowieścią o psach - stróżujących, myśliwskich i domowych - oraz ich miejscu w codziennym życiu mieszkańców Gdańska.
Bo czasem, żeby lepiej poznać miasto, warto zacząć od jego mieszkańców. Nawet tych na czterech łapach.
Od grzybni po kiszonkę
Jesień sprzyja patrzeniu pod nogi. Wokół wystawy Mykologia. Sekretne życie grzybów powstał program, który pozwala spojrzeć na grzyby nie tylko jak na leśne znaleziska, ale jako ważną część przyrody, kultury i naszego codziennego życia.
Już 17 września podczas wykładu Sekretny świat grzybów biolożka Monika Brynikowska opowie o tym, czym właściwie są grzyby, jak funkcjonują, komunikują się i współtworzą ekosystemy oraz jakie znaczenie miały i mają w różnych kulturach.
19 września wiedza przeniesie się do Lasu Oliwskiego. Podczas Grzybobrania – spaceru mykologicznego z Franciszkiem Hrynkiewiczem będzie można przyjrzeć się gatunkom występującym w naszych lasach i lepiej zrozumieć ich rolę w ekosystemie. Tym razem grzybów nie zabieramy ze sobą. Obserwujemy, poznajemy i zostawiamy je tam, gdzie ich miejsce.
25 września podczas warsztatów Ferment zajrzymy natomiast za kulisy fermentacji. Wspólnie z Siejemy Ferment sprawdzimy, co łączy mikroorganizmy, grzyby i kiszenie, a każdy uczestnik przygotuje własny słoik fermentowanych warzyw.
To edukacja, która nie kończy się wraz z wyjściem z sali. Wiedzę można zabrać ze sobą – do lasu, do kuchni, do codziennego życia.
Historia zaczyna się czasem w rodzinnym domu
21 września w ramach cyklu Bałtyk Movie odbędą się warsztaty Skąd jesteśmy? Poszukiwanie przodków dla początkujących. To praktyczne wprowadzenie do genealogii: od rodzinnych opowieści i domowych dokumentów po archiwa cyfrowe, bazy danych i współczesne narzędzia genealogiczne.
Szczególne miejsce zajmie specyfika poszukiwań na Pomorzu i terenach dawnych Prus. Zmienione granice, niemieckojęzyczne dokumenty, różne nazwy tych samych miejscowości i rozproszone archiwa sprawiają, że rodzinne śledztwo może stać się prawdziwą podróżą w czasie.
A czasem najważniejsze jest po prostu wiedzieć, od czego zacząć.
„Dlaczego?” – kursy, które zamiast odpowiedzi dają kolejne pytania
Najbardziej oczywiste pytania bywają najciekawsze. Dlaczego kultura potrafi jednocześnie łączyć i dzielić? Dlaczego dzieła uznawane kiedyś za arcydzieła dziś mogą budzić kontrowersje? Dlaczego jedne idee zdobywają popularność, a inne znikają?
Właśnie od takich pytań zaczynają się jesienne kursy kulturalne dla dorosłych Dlaczego?.
W semestrze zimowym można wybrać trzy różne ścieżki:
Nie trzeba być specjalistą w żadnej z tych dziedzin. Można wybrać jeden kurs, połączyć kilka albo po prostu sprawdzić, dokąd zaprowadzi pierwsze pytanie.
Edukacja, która wychodzi poza salę
Nasz program edukacyjny nie ma jednego formatu ani jednej grupy odbiorców. To wykład i warsztat, spacer i oprowadzanie, słuchanie i działanie, spotkanie z ekspertem i samodzielne odkrywanie. Łączy je ciekawość: świata, miejsca, historii, sztuki, natury i tego, co dzieje się wokół nas. Bo kultura nie zawsze musi coś wyjaśniać. Czasem wystarczy, że zechcemy uważniej słuchać, patrzeć i pytać.
Wydarzenia stacjonarne odbywają się w NCK: Centrum św. Jana (ul. Świętojańska 50) i Ratuszu Staromiejskim (ul. Korzenna 33/35), a wybrane działania - także w terenie i online.
Szczegóły i informacje o biletach znajdziecie w opisach poszczególnych wydarzeń
