Jak wzmacniać odporność młodych ludzi i lokalnych społeczności wobec dezinformacji, polaryzacji i rosnących zagrożeń dla demokracji? Jak wykorzystać kulturę, kreatywność i dialog, aby młodzież nie tylko uczestniczyła w życiu społecznym, ale miała realny wpływ na swoje otoczenie?
Na te pytania odpowiada międzynarodowy projekt ACTIVATE BSR, realizowany w ramach programu Interreg Baltic Sea Region 2021–2027. Projekt łączy organizacje młodzieżowe, instytucje kultury, samorządy i partnerów regionalnych z państw regionu Morza Bałtyckiego, aby rozwijać praktyczne narzędzia wzmacniające kompetencje cyfrowe, zaangażowanie obywatelskie i odporność społeczną młodych ludzi – szczególnie w mniejszych i wiejskich społecznościach.
Projekt realizowany jest od lipca 2026 do czerwca 2028 roku, a jego liderem jest Council of the Baltic Sea States Secretariat (CBSS). Wśród partnerów znajduje się Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku, które odpowiada za jeden z kluczowych obszarów projektu – Outreach and Dissemination, czyli kreatywne upowszechnianie rezultatów i angażowanie odbiorców.
Dlaczego ACTIVATE jest potrzebny?
Młodzi ludzie funkcjonują dziś w środowisku, w którym coraz trudniej oddzielić wiarygodne informacje od manipulacji i dezinformacji. Projekt zwraca uwagę na rosnące znaczenie mowy nienawiści, polaryzacji społecznej, spadku zaufania do instytucji publicznych oraz wycofywania się młodych ludzi z życia obywatelskiego.
Szczególnym wyzwaniem są mniejsze i wiejskie społeczności, w których młodzi ludzie mogą mieć ograniczony dostęp do możliwości uczestnictwa, edukacji i współpracy międzynarodowej.
ACTIVATE BSR zakłada, że odporność demokratyczna nie powstaje wyłącznie poprzez przekazywanie wiedzy o demokracji. Potrzebne są również kompetencje, relacje, poczucie sprawczości i możliwość realnego działania. Dlatego projekt łączy rozwój kompetencji cyfrowych i krytycznego myślenia z aktywnym uczestnictwem młodzieży w życiu lokalnych społeczności.
NCK Gdańsk w ACTIVATE BSR – kultura jako narzędzie angażowania
Dla Nadbałtyckiego Centrum Kultury udział w ACTIVATE BSR jest naturalnym rozwinięciem doświadczeń NCK w zakresie współpracy międzynarodowej, kultury, dialogu obywatelskiego i działań w regionie Morza Bałtyckiego.
NCK Gdańsk pełni w projekcie szczególną rolę jako lider obszaru Outreach and Dissemination. Oznacza to, że odpowiada nie tylko za informowanie o projekcie, ale przede wszystkim za to, aby jego rezultaty były zrozumiałe, atrakcyjne, dostępne i możliwe do wykorzystania przez różne grupy odbiorców.
To właśnie tutaj pojawia się przestrzeń dla kompetencji instytucji kultury: zamiast prezentować skomplikowane rezultaty projektu wyłącznie w formie eksperckich dokumentów, NCK będzie przekładać je na język komunikacji, opowieści, obrazów i działań angażujących odbiorców.
Co konkretnie będzie robimy w tym projekcie?
W ramach ACTIVATE BSR Nadbałtyckie Centrum Kultury:
-
współtworzy kreatywną strategię komunikacji i upowszechniania rezultatów projektu;
-
opracowuje atrakcyjne i dostępne materiały pomagające przedstawiać najważniejsze idee i rezultaty projektu;
-
wykorzystuje storytelling, materiały wizualne, infografiki i krótkie formy filmowe, aby docierać do różnych grup odbiorców;
-
rozwija narzędzia komunikacyjne wspierające angażowanie młodzieży, organizacji młodzieżowych, samorządów i innych partnerów;
-
zwiększa widoczność rezultatów ACTIVATE BSR w regionie Morza Bałtyckiego;
-
współpracuje z partnerami projektu przy działaniach zwiększających świadomość znaczenia odporności demokratycznej i cyfrowej;
-
organizuje działania publiczne i wydarzenia służące prezentacji oraz upowszechnianiu rezultatów projektu;
-
przygotowuje i współorganizuje finałową konferencję upowszechniającą rezultaty projektu w Gdańsku.
Wykorzystamy również swoje doświadczenia i kontakty związane z inicjatywą Baltic Sea Cultural Pearls, łącząc ACTIVATE BSR z szerszą siecią miast i organizacji kulturalnych regionu Morza Bałtyckiego. Dzięki temu rezultaty projektu będą mogły wyjść poza grono bezpośrednich partnerów i dotrzeć do kolejnych samorządów, instytucji kultury i lokalnych aktorów.
Od wiedzy do działania
Jednym z kluczowych rezultatów ACTIVATE BSR będzie ACTIVATE Manual – praktyczne narzędzie zawierające program szkoleniowy i materiały wspierające rozwój kompetencji młodzieży i osób pracujących z młodzieżą.
-
Manual będzie koncentrował się m.in. na:
-
odporności cyfrowej;
-
rozpoznawaniu i reagowaniu na dezinformację;
-
przeciwdziałaniu mowie nienawiści;
-
krytycznym myśleniu;
-
zaangażowaniu obywatelskim;
-
współpracy młodzieży z lokalnymi władzami;
-
budowaniu bardziej odpornych społeczności.
Istotnym elementem projektu będzie również tworzenie warunków do bezpośredniej współpracy młodzieży z samorządami lokalnymi. Chodzi nie tylko o edukowanie młodych ludzi, ale o rozwijanie ich zdolności do współtworzenia lokalnych rozwiązań i aktywnego uczestnictwa w życiu swoich społeczności.
Gdańsk jako miejsce spotkania i wymiany doświadczeń
Ważnym elementem zaangażowania NCK Gdańsk jest organizacja w Gdańsku finałowego wydarzenia poświęconego upowszechnianiu rezultatów ACTIVATE BSR.
Wydarzenie będzie okazją do zaprezentowania rezultatów projektu, wymiany doświadczeń oraz połączenia perspektyw młodzieży, organizacji społecznych, samorządów, instytucji kultury i partnerów międzynarodowych.
Dzięki temu Gdańsk stanie się miejscem prezentacji doświadczeń wypracowanych wspólnie przez partnerów z regionu Morza Bałtyckiego i przestrzenią dalszego dialogu na temat roli młodych ludzi w budowaniu odpornych i demokratycznych społeczności.
Międzynarodowa współpraca – wspólne wyzwania, wspólne rozwiązania
ACTIVATE BSR łączy partnerów z Niemiec, Polski, Estonii, Litwy i Szwecji, reprezentujących różne perspektywy i doświadczenia związane z młodzieżą, samorządem, edukacją i rozwojem społeczności.
Partnerstwo obejmuje m.in. Council of the Baltic Sea States Secretariat, Regional Youth Council of Schleswig-Holstein, Nadbałtyckie Centrum Kultury, Estonian National Youth Council oraz Lithuanian Youth Council.
Dzięki temu projekt pozwala porównywać doświadczenia różnych krajów i tworzyć rozwiązania, które mogą być wykorzystywane w wielu lokalnych kontekstach.
Kultura dla odporności
Dla NCK Gdańsk ACTIVATE BSR jest czymś więcej niż projektem dotyczącym kompetencji cyfrowych.
To projekt o tym, jak budować społeczności, w których ludzie potrafią ze sobą rozmawiać, krytycznie oceniać informacje, rozpoznawać manipulację i angażować się w sprawy swojego otoczenia.
Kultura ma w tym procesie szczególną rolę. Tworzy przestrzeń spotkania, wymiany perspektyw i dialogu, pozwala pracować z różnorodnością i wzmacniać poczucie przynależności. Instytucje kultury mogą być miejscami, w których rozwija się nie tylko uczestnictwo w kulturze, ale również zaufanie, sprawczość i kompetencje potrzebne do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym.
ACTIVATE BSR pozwoli NCK rozwijać ten kierunek działań w wymiarze międzynarodowym i dzielić się doświadczeniami Gdańska z partnerami z całego regionu Morza Bałtyckiego.
Co zostanie po projekcie?
Najważniejszym efektem ACTIVATE BSR będą nie tylko konkretne materiały i wydarzenia, ale wiedza, narzędzia i sieci współpracy, które mogą być wykorzystywane także po zakończeniu projektu.
Rezultaty będą kierowane do organizacji młodzieżowych, samorządów, osób pracujących z młodzieżą oraz innych lokalnych partnerów, którzy będą mogli wykorzystywać wypracowane rozwiązania w swoich społecznościach.
Dla NCK projekt oznacza również rozwój własnych kompetencji w zakresie kreatywnego upowszechniania rezultatów projektów międzynarodowych oraz dalsze wzmacnianie pozycji instytucji jako aktywnego partnera współpracy kulturalnej i społecznej w regionie Morza Bałtyckiego.
ACTIVATE BSR pokazuje, że odporność zaczyna się lokalnie – od ludzi, ich relacji, wiedzy i poczucia sprawczości. A kultura może być jednym z najważniejszych miejsc, w których te kompetencje się rozwijają.
